پیشگیری و مراقبت از زخم بستر در خانه

زخم بستر، که با نام‌های زخم فشاری یا زخم ناشی از فشار نیز شناخته می‌شود، ناحیه‌هایی از پوست آسیب‌دیده است که بر اثر ماندن بیش از حد در یک وضعیت به وجود می‌آید. فشار مداوم جریان خون به پوست را قطع می‌کند و پوست کم‌کم دچار تخریب می‌شود. این زخم‌ها سریع‌تر از همه روی برجستگی‌های استخوانی شکل می‌گیرند، جایی که لایه‌ی نرم کمی میان استخوان و پوست وجود دارد.

شایع‌ترین محل‌ها عبارت‌اند از دنبالچه و پایین کمر، لگن، پاشنه‌ها، قوزک پا، آرنج‌ها، شانه‌ها، پشت سر و گوش‌ها. برای کسی که بیشتر روز را روی ویلچر می‌نشیند، دنبالچه و باسن بیشترین نگرانی را ایجاد می‌کنند.

برخی افراد بسیار بیشتر در معرض این زخم‌ها هستند. اگر عزیزتان یکی از این ویژگی‌ها را دارد، با دقت بیشتری مراقب او باشید:

پیشگیری بسیار آسان‌تر از درمان است و بیشتر زخم‌های بستر را می‌توان از پیش جلوگیری کرد. هدف ساده است: فشار را از روی پوست بردارید، آن را سالم نگه دارید و مشکلات را زود تشخیص دهید. چهار عادت بخش عمده‌ی این کار را انجام می‌دهند.

۱. وضعیت بدن را طبق برنامه تغییر دهید. اگر عزیزتان در بستر است، دست‌کم هر ۱ تا ۲ ساعت به او کمک کنید وضعیتش را تغییر دهد. اگر روی ویلچر یا صندلی می‌نشیند، هر ۱۵ تا ۲۰ دقیقه وزن او را جابه‌جا کنید، یا اگر می‌تواند به او کمک کنید بایستد یا تکیه دهد. از بالش استفاده کنید تا زانوها و قوزک پاها به هم فشار نیاورند، و یک بالش زیر ساق پاها بگذارید تا پاشنه‌ها از روی تخت بلند بمانند. کسی را روی ملحفه نکشید، چون سایش به پوست آسیب می‌زند. او را بلند کنید یا از یک ملحفه‌ی جابه‌جایی (draw sheet) کمک بگیرید.

۲. هر روز پوست را بررسی کنید. روزی یک بار، سراسر بدن را وارسی کنید، به‌ویژه همان نقاط استخوانی که بالاتر گفته شد. روی هر لکه‌ی قرمز به‌آرامی فشار دهید. پوست سالم ابتدا سفید و سپس دوباره صورتی می‌شود. اگر قرمزی باقی بماند و از بین نرود، این یک نشانه‌ی هشدار زودهنگام است. روی پوست تیره‌تر، دیدن قرمزی دشوارتر است، بنابراین با لمس هم دنبال نواحی‌ای بگردید که گرم‌تر، سردتر، سفت‌تر یا حساس‌تر از پوست اطرافشان هستند.

۳. پوست را تمیز و خشک نگه دارید. با صابون ملایم و آب گرم بشویید، به‌آرامی با ضربه‌های سبک خشک کنید و پوست خشک را مرطوب کنید. لباس و ملحفه‌ی خیس یا کثیف را زود عوض کنید، چون رطوبت ناشی از عرق یا بی‌اختیاری، پوست را به‌سرعت تخریب می‌کند. یک کرم محافظ (سد رطوبتی) می‌تواند پوست ناحیه‌ی پوشک را محافظت کند. از سابیدن شدید پوست خودداری کنید.

۴. تغذیه‌ی خوب و آب‌رسانی کافی را فراهم کنید. پوست برای اینکه محکم بماند و ترمیم شود به پروتئین، کالری و آب نیاز دارد. وعده‌های غذایی متعادل با پروتئین کافی (مانند تخم‌مرغ، حبوبات، مرغ، ماهی یا لبنیات) فراهم کنید و در طول روز او را به نوشیدن آب تشویق کنید، مگر آنکه پزشک مصرف مایعات را محدود کرده باشد.

سطح نگهدارنده‌ی مناسب، وزن را پخش می‌کند تا فشار تنها بر یک نقطه وارد نشود. لازم نیست گران‌ترین محصول را بخرید، اما باید نوع درست آن را انتخاب کنید.

برای تخت، تشک یا رویه‌ی فومی، ژله‌ای یا بادی بیشتر از تشک معمولی کمک می‌کند. برای ویلچر یا صندلی معمولی، از یک بالشتک نشیمن فومی یا ژله‌ای که برای کاهش فشار ساخته شده استفاده کنید.

یک هشدار مهم: از بالشتک‌های حلقه‌ای یا دونات‌شکل استفاده نکنید. این‌ها در واقع جریان خون را در لبه‌ی محل قطع می‌کنند و به‌جای پیشگیری، ممکن است خودشان باعث زخم شوند. پدهای پوست گوسفندی و بالش‌هایی که میان زانوها و زیر پاشنه‌ها گذاشته می‌شوند، کمک‌کننده‌هایی ساده و کم‌هزینه‌اند.

اگر عزیزتان واجد شرایط مراقبت خانگی مدیکر (Medicare، بیمه‌ی درمانی دولتی سالمندان در آمریکا) باشد، از پرستار یا پزشک بپرسید که آیا می‌توان یک تشک یا بالشتک کاهش‌دهنده‌ی فشار را به‌عنوان تجهیزات پزشکی بادوام تجویز کرد.

زخم بستر مرحله‌به‌مرحله بدتر می‌شود. شناختن این مراحل کمک می‌کند زودتر اقدام کنید، یعنی زمانی که بهبود از همه آسان‌تر است. «پنل مشورتی ملی آسیب فشاری» (National Pressure Injury Advisory Panel) چهار مرحله را به‌همراه یک دسته که نمی‌توان آن را مرحله‌بندی کرد، توصیف می‌کند:

وقتی زخمی پوست را پاره کند (مرحله‌ی ۲ یا بدتر)، معمولاً به چیزی بیش از یک چسب زخم نیاز دارد. به پاک‌سازی تخصصی، پانسمان مناسب و بررسی‌های منظم نیاز دارد تا مطمئن شوید در حال بهبود است و عفونت نمی‌کند. این دقیقاً همان نوع مراقبت پرستاری تخصصی است که مراقبت خانگی مدیکر برای پوشش آن طراحی شده است.

اگر عزیزتان واجد شرایط باشد، یک مؤسسه‌ی مراقبت خانگیِ دارای گواهی مدیکر پرستاری را به خانه می‌فرستد تا زخم را ارزیابی و درمان کند، به شما تعویض پانسمان را آموزش دهد، ملزومات زخم را تأمین کند و روند بهبود را به پزشک گزارش دهد. برای کسانی که خارج شدن از خانه برایشان دشوار است، این اغلب عملی‌ترین راه برای دریافت مراقبت تخصصی زخم است.

برای واجد شرایط شدن برای مراقبت خانگی مدیکر، معمولاً باید همه‌ی این شرط‌ها برقرار باشند: پزشک نیاز به مراقبت را همراه با یک برنامه‌ی درمانی تأیید کرده باشد؛ بیمار خانه‌نشین باشد (خارج شدن از خانه تلاش زیادی می‌طلبد یا توصیه نمی‌شود، هرچند رفت‌وآمدهای کوتاه برای مراقبت پزشکی، عبادت یا مناسبت‌های ویژه همچنان مجاز است)؛ مراقبت موردنیاز تخصصی و پاره‌وقت یا متناوب باشد، نه شبانه‌روزی؛ و مراقبت توسط یک مؤسسه‌ی مراقبت خانگیِ دارای گواهی مدیکر ارائه شود.

وقتی واجد شرایط باشید، برای ویزیت‌های مراقبت خانگیِ تحت پوشش، از جمله مراقبت پرستاری تخصصی از زخم، هیچ هزینه‌ای پرداخت نمی‌کنید. برای ویزیت‌های تحت پوشش هیچ پرداختِ سهمِ بیمار (copay) یا فرانشیزی (deductible) وجود ندارد. در جنوب کالیفرنیا، بسیاری از مؤسسه‌های دارای گواهی مدیکر در شهرستان‌های لس‌آنجلس، اورنج، ریورساید، سن‌برناردینو و سن‌دیگو خدمات ارائه می‌دهند، و بسیاری از آنها کارکنانی دارند که به اسپانیایی و زبان‌های دیگر صحبت می‌کنند. برای دریافت معرفی‌نامه، از مسئول ترخیص بیمارستان یا پزشک عزیزتان بخواهید.

نواحی قرمز کوچکی که از بین می‌روند را اغلب می‌توان با تغییر وضعیت بدن و مراقبت از پوست در خانه رسیدگی کرد. اما برخی نشانه‌ها به این معنا هستند که باید همان روز با پزشک یا پرستار مراقبت خانگی تماس بگیرید، یا به دنبال مراقبت اورژانسی باشید.

اگر این موارد را دیدید، بی‌درنگ با پزشک یا پرستار تماس بگیرید: قرمزی‌ای که پس از تغییر وضعیت بدن از بین نمی‌رود، هرگونه پارگی در پوست، زخمی که بزرگ‌تر یا عمیق‌تر یا دردناک‌تر می‌شود، ترشح یا چرک یا بوی بد، یا پوست اطراف زخم که گرم، متورم یا هر روز قرمزتر می‌شود.

اگر نشانه‌هایی وجود دارد که عفونت در حال گسترش در بدن است، با 911 تماس بگیرید یا به اورژانس بروید؛ نشانه‌هایی مانند تب یا لرز، گیجی یا خواب‌آلودگی تازه، ضربان قلب تند، یا زخمی که عضله یا استخوان را نمایان کرده است. زخم بستر عفونی می‌تواند تهدیدکننده‌ی زندگی شود، پس هرگاه شک داشتید، سریع کمک بگیرید. این مقاله برای آموزش عمومی است و جایگزین توصیه‌ی پزشک یا پرستار عزیزتان نیست، کسی که می‌تواند آن زخم مشخص را ببیند و درمان را راهنمایی کند.