کمک به سالمند برای مدیریت دیابت در خانه: راهنمای مراقب

دیابت یعنی بدن در نگه‌داشتن قند خون (گلوکز خون) در محدودهٔ سالم دچار مشکل است. برای سالمندان، هدف رسیدن به اعداد «کامل» نیست؛ هدف داشتن اعدادی ثابت و ایمن است که هم از بالا رفتن خطرناک و هم از پایین آمدن خطرناک قند جلوگیری کند.

سالمندان بیشتر در معرض افت قند خون (هیپوگلیسمی) هستند که می‌تواند باعث زمین خوردن، گیجی و بستری شدن در بیمارستان شود. به همین دلیل، بسیاری از پزشکان برای سالمندان اهداف ملایم‌تری تعیین می‌کنند، به‌ویژه برای کسانی که چند مشکل سلامتی دارند. اعداد درست را پزشکِ فرد عزیز شما برای او تعیین می‌کند.

یک برنامهٔ روزانهٔ رایج به این شکل است:

اشتباه در مصرف دارو یکی از بزرگ‌ترین خطرها در خانه است. کمی نظم، جلوی بیشتر این اشتباه‌ها را می‌گیرد.

انسولین و برخی قرص‌های دیابت (مانند گلی‌پیزید یا گلی‌بوراید که سولفونیل‌اوره نامیده می‌شوند) می‌توانند قند خون را بیش از حد پایین بیاورند. هرگز خودسرانه دوز دارو را تغییر ندهید. اگر فرد عزیزتان مکرر دچار افت قند می‌شود، به پزشک بگویید، چون شاید لازم باشد برنامهٔ درمان ساده‌تر شود.

عادت‌های ایمن مصرف دارو برای مراقبان:

تغذیهٔ سالم به معنای رژیم خاص یا گران نیست؛ یعنی وعده‌های متعادل و منظم. یک راهنمای ساده «روش بشقاب» است: نیمی از بشقاب را با سبزیجات کم‌نشاسته، یک‌چهارم را با پروتئین کم‌چرب و یک‌چهارم را با غلات کامل یا مواد نشاسته‌ای پر کنید، به‌همراه آب برای نوشیدن.

در جنوب کالیفرنیا، گزینه‌های ساده و ارزان شامل لوبیا، نوپالس (برگ کاکتوس)، گوجه‌فرنگی، سبزیجات برگ‌دار، آووکادو، تخم‌مرغ، مرغ، ماهی، برنج قهوه‌ای و میوهٔ تازه برای دسر است. نوشیدنی‌های شیرین مانند نوشابه، قهوهٔ شیرین‌شده و آب‌میوه را که قند خون را به‌سرعت بالا می‌برند محدود کنید. مراقب اندازهٔ سهم تورتیا، برنج و نان باشید.

مراقبت از پا به‌اندازهٔ غذا مهم است. قند خون بالا می‌تواند به اعصاب و رگ‌های خونی آسیب بزند، به همین دلیل یک بریدگی کوچک ممکن است بدون آنکه فرد متوجه شود به زخمی جدی تبدیل شود. هر روز، بدون استثنا، پاها را وارسی کنید.

مراحل مراقبت روزانه از پا:

شناختن نشانه‌های خطر و واکنش سریع می‌تواند از یک وضعیت اورژانسی جلوگیری کند. افت قند خون (زیر ۷۰ میلی‌گرم در دسی‌لیتر) به‌سرعت بروز می‌کند و خطر فوری‌تری است.

نشانه‌های افت قند خون (هیپوگلیسمی): لرزش، تعریق، تندی ضربان قلب، گرسنگی، گیجی، تحریک‌پذیری، سرگیجه یا دشواری در صحبت کردن.

اگر فرد بیدار است و می‌تواند ببلعد، از قانون ۱۵-۱۵ استفاده کنید: ۱۵ گرم قند سریع بدهید (۴ قرص گلوکز، ۴ اونس آب‌میوه یا نوشابهٔ معمولی، یا ۱ قاشق غذاخوری شکر یا عسل). ۱۵ دقیقه صبر کنید و دوباره اندازه بگیرید. اگر هنوز زیر ۷۰ بود، تکرار کنید. وقتی قند بالا آمد، یک میان‌وعده یا وعدهٔ کوچک بدهید.

نشانه‌های قند خون بالا (هیپرگلیسمی): تشنگی شدید، تکرر ادرار، خستگی، تاری دید، خشکی دهان. قند بالا آهسته‌تر جمع می‌شود. آب بدهید، از برنامهٔ پزشک پیروی کنید و اگر اعداد بالا ماند یا حال فرد بد بود، با تیم درمان تماس بگیرید.

چند یادآوری ایمنی:

پرستار مراقبت در منزل به خانه می‌آید و به فرد و خانواده گام‌به‌گام یاد می‌دهد که چگونه دیابت را با ایمنی مدیریت کنند، درست در همان جایی که مراقبت واقعاً انجام می‌شود. به این کار آموزش یا تربیت خودمدیریتی دیابت گفته می‌شود.

پرستار مراقبت در منزل یا مربی دیابت می‌تواند در مهارت‌های روزمرهٔ زیر کمک کند.

مدیکر (Medicare، بیمهٔ درمانی سالمندان) بخش B هزینهٔ آموزش سرپایی خودمدیریتی دیابت را در صورت تجویز پزشک پوشش می‌دهد، معمولاً تا ۱۰ ساعت در سال اول و ۲ ساعت پیگیری در هر سال بعد. از پزشکِ فرد عزیزتان درخواست ارجاع کنید و بپرسید که آیا خدمات مراقبت در منزل برای وضعیت او پوشش داده می‌شود یا نه.

بیشتر روزها را می‌توان با یک برنامهٔ خوب در خانه مدیریت کرد. اما برخی نشانه‌ها به کمک فوری نیاز دارند. به حس درونی‌تان اعتماد کنید؛ اگر چیزی به‌شدت غیرعادی به نظر می‌رسد، کمک بگیرید.

اگر فرد هر یک از نشانه‌های اورژانسی زیر را نشان داد، فوراً با ۹۱۱ تماس بگیرید.

همان روز با پزشک (نه ۹۱۱) تماس بگیرید اگر: قند خون بدون دلیل مشخص خیلی بالا یا خیلی پایین بماند، زخم یا جراحتی روی پا پیدا شود، فرد استفراغ کند یا نتواند مایعات را نگه دارد، یا با تب بیمار به نظر برسد. هر وقت شک داشتید، با تیم درمان تماس بگیرید؛ آن‌ها دقیقاً برای همین هستند.