Hospice, chăm sóc giảm nhẹ và y tế tại nhà: Khác nhau thế nào?

Chăm sóc giảm nhẹ (tiếng Anh: palliative care) là sự hỗ trợ thêm giúp bạn cảm thấy dễ chịu hơn khi mắc một căn bệnh nặng như ung thư, suy tim, COPD, bệnh thận hay sa sút trí tuệ. Nó tập trung làm dịu cơn đau, khó thở, buồn nôn, căng thẳng và các triệu chứng khó chịu khác. Nó cũng hỗ trợ cho gia đình bạn.

Điều quan trọng nhất cần biết: chăm sóc giảm nhẹ KHÔNG có nghĩa là buông xuôi. Bạn có thể nhận nó ở bất kỳ giai đoạn nào của bệnh nặng, kể cả ngay sau khi được chẩn đoán. Nó diễn ra song song với các phương pháp điều trị nhằm chữa khỏi hoặc kiểm soát bệnh, như hóa trị, chạy thận, hay phẫu thuật.

Một đội chăm sóc giảm nhẹ thường gồm bác sĩ, y tá, nhân viên xã hội, và đôi khi có cả tuyên úy (người hỗ trợ tinh thần). Tại California, chương trình Medi-Cal chi trả cho chăm sóc giảm nhẹ dành cho những thành viên đủ điều kiện mắc bệnh nặng, thông qua một đạo luật của tiểu bang gọi là SB 1004, và không đòi hỏi bất kỳ tiên lượng sống cụ thể nào. Nếu bạn có gói Medi-Cal quản lý chăm sóc (managed care), hãy hỏi gói bảo hiểm của bạn xem bạn có đủ điều kiện không.

Hospice (chăm sóc cuối đời) là hình thức chăm sóc tập trung vào sự dễ chịu, dành cho khi một căn bệnh nặng không còn hy vọng chữa khỏi. Để đủ điều kiện hưởng quyền lợi hospice của Medicare, hai bác sĩ (thường là bác sĩ thường khám cho bạn và bác sĩ hospice) phải xác nhận rằng bạn mắc bệnh giai đoạn cuối, tức là họ dự đoán bạn còn khoảng 6 tháng hoặc ít hơn để sống nếu bệnh diễn tiến theo cách thông thường.

Khi bạn chọn hospice, bạn đồng ý ngừng các phương pháp điều trị nhằm chữa khỏi bệnh, thay vào đó tập trung hoàn toàn vào sự dễ chịu, phẩm giá và chất lượng của quãng thời gian còn lại. Hospice không cố làm cho cái chết đến nhanh hơn hay chậm lại. Nó giúp bạn sống trọn vẹn và thoải mái nhất có thể.

Hospice không phải là một nơi mà bạn buộc phải đến. Phần lớn việc chăm sóc hospice diễn ra ngay tại nơi người bệnh đang sống, dù đó là nhà riêng của họ ở Los Angeles, Riverside hay San Diego, nhà của một người thân, một cơ sở hỗ trợ sinh hoạt (assisted living), hay một viện dưỡng lão.

Hospice không phải chỉ được một lần rồi thôi. Nếu bạn sống lâu hơn 6 tháng thì cũng không sao. Quyền lợi có thể tiếp tục miễn là bác sĩ hospice tái khám và xác nhận bạn vẫn đủ điều kiện. Bạn cũng có thể ngừng hospice bất cứ lúc nào và quay lại điều trị thông thường nếu sức khỏe cải thiện hoặc bạn đổi ý.

Với hầu hết các gia đình, đây là điều nhẹ nhõm nhất: nếu bạn dùng một cơ sở hospice được Medicare phê duyệt, bạn thường không phải trả gì cho việc chăm sóc hospice liên quan đến căn bệnh giai đoạn cuối của mình. Bản thân quyền lợi hospice không có khoản khấu trừ (deductible) nào.

Đội hospice và Medicare chi trả cho việc chăm sóc, các lần thăm khám và vật dụng liên quan đến bệnh của bạn. Sự chăm sóc luôn sẵn sàng giúp đỡ suốt ngày đêm khi bạn cần.

Y tế tại nhà của Medicare là một chương trình khác, với mục tiêu khác. Y tế tại nhà cử nhân viên có chuyên môn đến nhà bạn để giúp bạn hồi phục hoặc giữ ổn định sau một trận bệnh, chấn thương, hay đợt nằm viện, ví dụ như chăm sóc vết thương, vật lý trị liệu sau một cú té ngã, hay hướng dẫn bạn cách kiểm soát một tình trạng sức khỏe mới.

Để nhận y tế tại nhà của Medicare, một nhà cung cấp phải xác nhận rằng bạn cần chăm sóc chuyên môn bán thời gian hoặc theo từng đợt (như điều dưỡng chuyên môn hoặc trị liệu) và rằng bạn 'không ra khỏi nhà được' (homebound), tức là việc rời khỏi nhà rất khó khăn và phải cố gắng thật sự. Chương trình này mang tính ngắn hạn và nhằm giúp bạn tiến triển tốt hơn, giữ mức chức năng hiện tại, hoặc làm chậm sự suy giảm, chứ không phải để chăm sóc giảm nhẹ vào giai đoạn cuối đời.

Đây là một cách đơn giản để ghi nhớ ba loại hình này:

Hãy bắt đầu bằng một cuộc trò chuyện với bác sĩ hiểu rõ căn bệnh nhất. Bạn có thể nói thẳng thắn: 'Chúng tôi muốn tập trung nhiều hơn vào sự dễ chịu. Chúng ta có thể bàn về chăm sóc giảm nhẹ hoặc hospice không?' Việc hỏi về những điều này không có nghĩa là ai đó đang buông xuôi, và cũng không ràng buộc bạn vào bất cứ điều gì.

Bác sĩ của bạn có thể giới thiệu bạn đến nơi phù hợp. Bạn cũng có thể trực tiếp liên hệ một cơ sở hospice hoặc cơ sở chăm sóc giảm nhẹ được Medicare phê duyệt và nhờ họ phối hợp với bác sĩ của bạn.

Để so sánh các cơ sở hospice gần bạn, các gia đình có thể dùng công cụ Care Compare của Medicare, nơi liệt kê xếp hạng chất lượng của các cơ sở hospice trên khắp California. Đối với thành viên Medi-Cal, hãy hỏi gói quản lý chăm sóc (managed care) của bạn về chăm sóc giảm nhẹ theo SB 1004.

Bài viết này mang tính giáo dục chung, không phải lời khuyên y khoa. Bác sĩ và đội hospice hoặc chăm sóc giảm nhẹ của bạn mới có thể cho biết điều gì phù hợp với hoàn cảnh cụ thể của bạn. Và xin nhớ: hospice và chăm sóc giảm nhẹ là để giúp dễ chịu, không phải để xử lý các trường hợp cấp cứu. Nếu ai đó đang gặp tình huống cấp cứu y tế, chẳng hạn như khó thở, đau ngực, hoặc một người bất tỉnh không phản ứng, mà bạn chưa thiết lập kế hoạch hospice, hãy gọi 911. Một khi hospice đã được thiết lập, gia đình bạn sẽ được cung cấp một số điện thoại hospice để gọi trước tiên, bất kể ngày hay đêm.