Cách phòng ngừa té ngã và giữ an toàn cho người cao tuổi trong nhà

Té ngã là nguyên nhân gây chấn thương hàng đầu ở người từ 65 tuổi trở lên. Mỗi năm, cứ 4 người cao tuổi thì có khoảng 1 người bị té ngã, và nhiều cú té dẫn đến gãy xương, chấn thương đầu và một quá trình hồi phục dài, vất vả.

Một cú té ngã có thể thay đổi cả cuộc đời của một người. Gãy xương hông có thể đồng nghĩa với phẫu thuật, nhiều tuần nằm ở trung tâm phục hồi chức năng, và cần được giúp đỡ nhiều hơn tại nhà. Ngay cả một cú té không gây thương tích nghiêm trọng cũng có thể khiến người cao tuổi sợ đi lại. Nỗi sợ đó dẫn đến ít vận động hơn, cơ bắp yếu đi và nguy cơ té ngã lần nữa cao hơn.

Té ngã là chuyện thường gặp, nhưng đó không phải là điều tất yếu của tuổi già. Phần lớn các cú té xảy ra do những nguyên nhân mà ta có thể thay đổi được, chẳng hạn như thiếu ánh sáng, thảm trơn trượt, hay thuốc gây chóng mặt. Đây là tin tốt, bởi nó có nghĩa là nhiều cú té ngã hoàn toàn có thể phòng ngừa được.

Phần lớn các cú té ngã xảy ra ngay tại nhà. Đi một vòng qua từng phòng trong nhà là cách tốt nhất để phát hiện những mối nguy hiểm. Dưới đây là một danh sách kiểm tra đơn giản mà bạn có thể làm xong trong một buổi chiều.

Hãy bắt đầu từ phòng khách và lối vào, rồi lần lượt đến phòng tắm, nhà bếp, phòng ngủ và cầu thang:

Thứ mang dưới chân thật sự tạo nên khác biệt. Nhiều cú té ngã xảy ra vì dép lỏng, vớ (tất) không có độ bám, hay giày đã mòn.

Trong thời tiết ấm áp ở Nam California, dép xỏ ngón và dép hở gót có mặt khắp nơi, nhưng chúng tiềm ẩn nguy hiểm vì dễ tuột ra và không nâng đỡ bàn chân. Thay vào đó, hãy khuyến khích mang giày chắc chắn, kể cả khi ở trong nhà.

Một số loại thuốc khiến người ta chóng mặt, buồn ngủ hoặc choáng váng, và điều đó có thể dẫn đến té ngã. Nguy cơ tăng lên khi một người uống nhiều loại thuốc cùng lúc, điều rất thường gặp ở người cao tuổi.

Những loại thuốc thường ảnh hưởng đến khả năng giữ thăng bằng bao gồm thuốc ngủ, thuốc an thần và thuốc trấn tĩnh, thuốc giảm đau nhóm opioid, một số thuốc chống trầm cảm, và thuốc huyết áp hoặc thuốc tim có thể gây tụt huyết áp đột ngột khi đứng dậy. Thuốc dị ứng và thuốc hỗ trợ giấc ngủ mua không cần toa cũng có thể gây buồn ngủ.

Đừng tự ý ngưng bất kỳ loại thuốc nào. Thay vào đó, hãy mang một danh sách đầy đủ tất cả các loại thuốc, kể cả vitamin và sản phẩm mua không cần toa, đến bác sĩ hoặc dược sĩ và hỏi: "Liệu có loại nào trong số này đang làm tăng nguy cơ té ngã không?" Bác sĩ có thể điều chỉnh liều, đổi sang thuốc khác, hoặc thay đổi thời điểm uống. Nhiều nhà thuốc ở California cũng có dịch vụ rà soát thuốc miễn phí.

Đôi chân khỏe hơn và khả năng giữ thăng bằng tốt hơn là một trong những cách hiệu quả nhất để phòng ngừa té ngã. Vận động không nhất thiết phải nặng nhọc hay tốn nhiều thời gian. Thời tiết ôn hòa ở Nam California khiến việc đi bộ mỗi ngày trở nên dễ dàng suốt gần như cả năm.

Những động tác đơn giản có ích (hãy hỏi ý kiến bác sĩ trước khi bắt đầu, và vịn vào mặt bàn bếp hoặc một chiếc ghế chắc chắn để giữ thăng bằng): đứng lên khỏi ghế rồi ngồi xuống vài lần liên tiếp để tăng sức mạnh cho chân; tập đứng trên một chân trong khi vịn vào mặt bàn; đi bộ mỗi ngày, dù chỉ một quãng ngắn quanh khu phố hoặc trong trung tâm mua sắm; và thử một lớp học giữ thăng bằng đã được kiểm chứng như Thái Cực Quyền (Tai Chi), mà nhiều trung tâm dành cho người cao tuổi và các Cơ quan Phụ trách Người Cao tuổi Khu vực (Area Agency on Aging) tổ chức với giá rẻ hoặc miễn phí.

Hãy nhờ bác sĩ hoặc chuyên viên vật lý trị liệu đánh giá nguy cơ té ngã nếu người cao tuổi đã từng té trong năm qua, cảm thấy không vững khi đi lại, hoặc lo lắng về việc té ngã. Phương pháp STEADI của CDC (Cơ quan Kiểm soát và Phòng ngừa Dịch bệnh Hoa Kỳ) — có nghĩa là "Ngăn Tai nạn, Tử vong và Thương tích ở Người Cao tuổi" — đưa ra ba bước đơn giản cho nhân viên y tế: Sàng lọc nguy cơ bằng một vài câu hỏi, Đánh giá những yếu tố như thăng bằng, thuốc men và thị lực, và Can thiệp bằng một kế hoạch như tập thể dục, đổi thuốc, hoặc thay đổi trong nhà. Buổi khám sức khỏe định kỳ hằng năm theo Medicare là dịp tốt để nêu vấn đề này, và chuyên viên vật lý trị liệu có thể lập một chương trình tập luyện riêng cho từng người.

Bạn không phải tự mình làm hết tất cả những việc này. California có những chương trình giúp người cao tuổi sống an toàn tại nhà, và nhiều chương trình trong số đó là miễn phí hoặc chi phí thấp.

Sở Người Cao tuổi California (California Department of Aging) điều hành Chương trình Phòng ngừa Té ngã "Dignity at Home" (Sống An toàn tại Nhà), có thể cung cấp dịch vụ kiểm tra an toàn tại nhà, những thay đổi nhỏ trong nhà như lắp thanh vịn, và kết nối đến các dịch vụ khác. Cơ quan Phụ trách Người Cao tuổi Khu vực (Area Agency on Aging) tại địa phương bạn có thể giới thiệu các lớp học phòng ngừa té ngã và dịch vụ trợ giúp tại nhà.

Với những gia đình đang chăm sóc cha mẹ lớn tuổi, chương trình Dịch vụ Hỗ trợ Tại nhà (In-Home Supportive Services, viết tắt IHSS) có thể chi trả cho một người chăm sóc để giúp làm những công việc hằng ngày. Thêm một lời khuyên dành riêng cho Nam California: vì hay có động đất, hãy cố định các kệ sách cao và đồ nội thất vào tường để chúng không thể đổ ập xuống người.

Để tìm sự trợ giúp tại địa phương, hãy gọi Eldercare Locator theo số 1-800-677-1116. Nếu bạn nói một ngôn ngữ khác ngoài tiếng Anh, hãy yêu cầu một thông dịch viên; dịch vụ này miễn phí.