Chăm sóc thay thế: Cách người nhà có được khoảng nghỉ cần thiết

Chăm sóc thay thế (respite care) là dịch vụ chăm sóc ngắn hạn cho người thân của bạn, để bạn — người nhà đang chăm sóc — có thể nghỉ ngơi. Một người khác sẽ đảm nhận thay bạn trong vài giờ, một ngày, hoặc vài đêm, trong khi người thân vẫn được an toàn và chăm sóc chu đáo.

Bạn có thể dùng khoảng nghỉ này để ngủ, đi khám bệnh cho chính mình, lo việc vặt, đi làm, đi lễ nhà thờ, hay đơn giản là hít thở một chút. Bạn có thể sắp xếp trước, hoặc thu xếp trong tình huống khẩn cấp như khi chính bạn bị ốm.

Chăm sóc cha mẹ, vợ chồng, hay người thân trong nhà là một trong những công việc khó khăn nhất. Nhiều người chăm sóc cảm thấy có lỗi ngay cả khi chỉ nghĩ đến việc nghỉ ngơi. Xin bạn hãy nghe rõ điều này: nghỉ ngơi không phải là ích kỷ.

Người chăm sóc không bao giờ nghỉ ngơi dễ bị bệnh, chấn thương, trầm cảm, hoặc kiệt sức hơn. Khi điều đó xảy ra, cả hai người đều khổ. Nghỉ ngơi chính là cách bạn bảo vệ sức khỏe của mình, để có thể tiếp tục chăm sóc người thân tại nhà lâu dài hơn.

Có ba loại chăm sóc thay thế chính. Loại phù hợp tùy thuộc vào nhu cầu của người thân, khả năng tài chính của bạn, và bạn cần nghỉ trong bao lâu.

Chăm sóc thay thế tại nhà nghĩa là một người trợ giúp được đào tạo hoặc một người bầu bạn sẽ đến tận nhà. Họ có thể giúp tắm rửa, ăn uống, nhắc uống thuốc, và trông nom trong khi bạn ra ngoài. Cách này phù hợp nếu người thân của bạn thấy thoải mái hơn khi ở nhà hoặc khó di chuyển.

Chương trình ban ngày cho người lớn mang lại cho người thân của bạn một nơi để đến trong giờ hành chính các ngày trong tuần, thường từ 6 đến 8 tiếng mỗi ngày. Họ được ăn uống, tham gia hoạt động, và có thời gian giao lưu với người khác; nhiều trung tâm còn có xe đưa đón. Tại California, phiên bản có yếu tố y tế của loại hình này được gọi là Community-Based Adult Services (CBAS — Dịch vụ Người lớn tại Cộng đồng), một quyền lợi của Medi-Cal, bổ sung thêm chăm sóc điều dưỡng chuyên môn, vật lý trị liệu, và chăm sóc cá nhân ngay tại trung tâm.

Kỳ lưu trú ngắn qua đêm hoặc tại cơ sở cho phép người thân của bạn ở lại vài đêm (hoặc lên đến một, hai tuần) tại nhà dưỡng lão hỗ trợ sinh hoạt, cơ sở board-and-care (nhà chăm sóc nhỏ), hoặc cơ sở điều dưỡng. Cách này hữu ích khi bạn đi xa, phải phẫu thuật, hoặc chỉ đơn giản là cần vài ngày nghỉ ngơi thật sự.

Đây là nỗi lo lớn nhất của hầu hết các gia đình, và có một tin vui: nhiều người chăm sóc trả rất ít hoặc không phải trả gì. Sau đây là những cách chính để chi trả cho chăm sóc thay thế ở California.

In-Home Supportive Services (IHSS — Dịch vụ Hỗ trợ Tại nhà) là một chương trình của Medi-Cal, chi trả cho các giờ chăm sóc cá nhân tại nhà. Một người trong gia đình có thể là người cung cấp dịch vụ được trả lương. Nếu bạn là người chăm sóc được trả lương và cần thời gian nghỉ, một người cung cấp dự phòng hoặc thứ hai có thể được chấp thuận để đảm nhận số giờ đã được duyệt cho người thân của bạn, để bạn có được khoảng nghỉ.

Medi-Cal (CBAS) có thể chi trả cho việc tham gia trung tâm chăm sóc sức khỏe ban ngày dành cho người lớn, đối với những người đủ điều kiện về mặt y tế. Hãy hỏi chương trình chăm sóc quản lý (managed care) Medi-Cal của bạn xem người thân có được hưởng CBAS hoặc các hỗ trợ cộng đồng CalAIM hay không.

Chăm sóc thay thế qua VA: Nếu người thân của bạn là cựu chiến binh có người chăm sóc được chấp thuận theo Chương trình Hỗ trợ Toàn diện cho Người chăm sóc trong Gia đình (Program of Comprehensive Assistance for Family Caregivers) của VA, thì VA (Bộ Cựu chiến binh) cung cấp ít nhất 30 ngày chăm sóc thay thế mỗi năm. Cựu chiến binh thường cần có mức đánh giá thương tật của VA từ 70% trở lên, cần được chăm sóc trực tiếp ít nhất sáu tháng, và đã ghi danh vào chương trình chăm sóc sức khỏe của VA. Bất kỳ cựu chiến binh nào đã ghi danh chăm sóc sức khỏe của VA cũng có thể hỏi về chăm sóc thay thế như một dịch vụ tiêu chuẩn của VA.

Các Trung tâm Hỗ trợ Người chăm sóc của California (Caregiver Resource Centers — CRC) và Chương trình Hỗ trợ Người chăm sóc trong Gia đình Toàn quốc (National Family Caregiver Support Program, thông qua Cơ quan Phụ trách Người cao tuổi trong vùng — Area Agency on Aging) cung cấp chăm sóc thay thế với chi phí thấp hoặc miễn phí. Đây thường là những lựa chọn miễn phí dễ tiếp cận nhất cho các gia đình.

Tự chi trả cũng luôn là một lựa chọn. Các công ty chăm sóc tại nhà và trung tâm ban ngày đều nhận thanh toán bằng tiền túi, và bạn có thể bắt đầu chỉ với vài giờ.

Bạn không phải tự mình xoay xở, và bạn cũng không cần biết đúng tên chương trình mới bắt đầu được. Chỉ một cuộc điện thoại có thể chỉ cho bạn mọi thứ có ở khu vực của mình.

Hãy bắt đầu với Trung tâm Hỗ trợ Người chăm sóc California trong vùng của bạn. Các trung tâm do tiểu bang tài trợ này phục vụ mọi quận, bao gồm Los Angeles, Orange, San Diego, Riverside, San Bernardino, Ventura, và Imperial. Họ tư vấn miễn phí cho gia đình, giúp sắp xếp chăm sóc thay thế, và có thể chi trả một phần. Tìm trung tâm gần bạn tại caregivercalifornia.org.

Bạn cũng có thể gọi Eldercare Locator theo số 1-800-677-1116 (một dịch vụ công miễn phí). Cho họ biết mã ZIP của bạn, họ sẽ kết nối bạn với Cơ quan Phụ trách Người cao tuổi tại địa phương, nơi điều hành các chương trình chăm sóc thay thế và hỗ trợ người chăm sóc cho những ai đang chăm sóc người từ 60 tuổi trở lên, hoặc người mắc bệnh Alzheimer hay sa sút trí tuệ ở bất kỳ độ tuổi nào.

Để được giới thiệu nhanh các dịch vụ địa phương ở Nam California, bạn có thể bấm số 211 (miễn phí, 24/7, nhiều ngôn ngữ) và hỏi về chăm sóc thay thế cho người chăm sóc hoặc các chương trình ban ngày gần bạn. Đường dây trợ giúp của Hiệp hội Alzheimer (Alzheimer's Association Helpline) theo số 1-800-272-3900 cũng miễn phí, 24/7, và có thể hướng dẫn người chăm sóc bệnh nhân sa sút trí tuệ đến các dịch vụ chăm sóc thay thế và hỗ trợ tại địa phương.

Chuẩn bị một chút sẽ giúp việc chăm sóc thay thế dễ dàng hơn cho mọi người, và giúp người thân của bạn cảm thấy an tâm với người chăm sóc mới.

Hãy viết ra một tờ giấy đơn giản dài một trang: các loại thuốc và giờ uống của người thân, dị ứng, món ăn ưa thích, thói quen hằng ngày, điều gì làm họ dịu lại, và điều gì khiến họ khó chịu. Ghi kèm số điện thoại của bác sĩ và người trong gia đình.

Nếu còn lo lắng, hãy bắt đầu từ việc nhỏ. Thử một buổi thăm ngắn tại nhà hoặc một ngày tại trung tâm ban ngày trước khi đặt một kỳ lưu trú dài hơn. Cách này giúp người thân của bạn quen dần và giúp bạn xây dựng lòng tin với người cung cấp dịch vụ.

Hãy hỏi người cung cấp dịch vụ cách họ xử lý tình huống khẩn cấp, nhân viên có được đào tạo cho tình trạng của người thân bạn hay không (như sa sút trí tuệ hoặc nguy cơ té ngã), và họ nói được những ngôn ngữ nào. Nhiều chương trình ở Nam California có nhân viên nói tiếng Tây Ban Nha và các ngôn ngữ khác.

Hãy gọi ngay 911 khi có trường hợp khẩn cấp thật sự, chẳng hạn như khó thở, đau ngực, té ngã nặng, đột nhiên lú lẫn, hoặc dấu hiệu đột quỵ như méo mặt hay yếu một bên tay. Chăm sóc thay thế là để nghỉ ngơi theo kế hoạch hoặc ngắn hạn, không phải để xử lý các trường hợp cấp cứu y tế.